Czym jest chwościk buraka?
Chwościk buraka (Cercospora beticola) to choroba grzybowa uznawana za najpoważniejsze zagrożenie w uprawie buraka cukrowego w Polsce i na świecie. Pojawia się regularnie w okresie letnim i znacząco wpływa na plonowanie oraz jakość surowca. W sprzyjających warunkach pogodowych chwościk buraka może doprowadzić do strat sięgających nawet 30–40% plonu korzeni.
Objawy chwościka buraka
Pierwsze objawy chwościka buraka widoczne są na starszych liściach. Są to drobne, brunatne plamki z jaśniejszym środkiem, otoczone ciemniejszą obwódką. Z czasem plamki się powiększają, liście żółkną i zamierają. W miarę postępu choroby na liściach pojawia się nekroza, która ogranicza fotosyntezę i prowadzi do zahamowania przyrostu korzenia.
Silne porażenie przez chwościka buraka skutkuje także obniżeniem zawartości cukru w korzeniach, co przekłada się bezpośrednio na niższy dochód plantatora.
Warunki sprzyjające rozwojowi chwościka buraka
Czynniki pogodowe
Chwościk buraka rozwija się najintensywniej w warunkach wysokiej wilgotności i temperatury w granicach 20–30°C. Szczególnie sprzyjające dla choroby są:
-
częste opady deszczu,
-
wilgotne noce,
-
ciepłe i słoneczne dni po okresach opadów.
W takich warunkach okres inkubacji choroby wynosi jedynie kilka dni, co sprawia, że chwościk buraka potrafi w krótkim czasie opanować całe plantacje.
Czynniki agrotechniczne
Rozwojowi chwościka buraka sprzyja również:
-
zbyt krótki płodozmian (uprawa buraka po buraku),
-
zbyt gęsty siew,
-
przenawożenie azotem,
-
pozostawianie resztek pożniwnych na polu.
Grzyb zimuje w resztkach liści buraka, dlatego nieprzestrzeganie zasad dobrej praktyki rolniczej znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia choroby w kolejnym sezonie.
Skutki gospodarcze chwościka buraka
Chwościk buraka powoduje poważne straty ekonomiczne. Wysokie porażenie plantacji prowadzi do:
-
spadku plonu korzeni nawet o 40%,
-
obniżenia zawartości cukru o kilka punktów procentowych,
-
wzrostu kosztów zbioru i transportu surowca,
-
konieczności zwiększenia nakładów na ochronę chemiczną.
Z punktu widzenia plantatora buraka cukrowego oznacza to znaczne obniżenie opłacalności produkcji.
Metody ochrony przed chwościkiem buraka
Ochrona chemiczna
Podstawowym sposobem walki z chwościkiem buraka jest stosowanie fungicydów. Skuteczna ochrona wymaga:
-
wykonywania zabiegów w odpowiednich terminach – najlepiej przy pierwszych objawach choroby,
-
stosowania rotacji substancji czynnych, aby zapobiegać odporności patogenu,
-
łączenia ochrony chemicznej z właściwą agrotechniką.
Agrotechnika i odmiany tolerancyjne
Ważnym elementem strategii ograniczania chwościka buraka jest:
-
wprowadzenie płodozmianu z co najmniej 3–4-letnią przerwą w uprawie buraka,
-
stosowanie zbilansowanego nawożenia,
-
wybór odmian buraka cukrowego charakteryzujących się większą tolerancją na choroby liści.
Rola ubezpieczeń w ochronie plantacji
Nawet przy prawidłowo prowadzonej ochronie chemicznej i agrotechnicznej, chwościk buraka pozostaje realnym zagrożeniem. Coraz częstsze anomalie pogodowe – intensywne opady deszczu, długotrwała wilgotność i wysokie temperatury – sprzyjają szybkiemu rozwojowi choroby.
Dlatego coraz większego znaczenia nabiera ubezpieczenie upraw. Polisa pozwala zminimalizować skutki finansowe strat spowodowanych przez niekorzystne warunki pogodowe, które sprzyjają chorobom takim jak chwościk buraka. Daje to plantatorowi stabilność ekonomiczną i pewność, że w trudnym sezonie gospodarstwo nie zostanie bez wsparcia.
